20. Hafta

Bebeğim nasıl görünüyor?

Bu hafta bebeğin aşağı yukarı bir muz büyüklüğünde ve hızla büyümeye devam ediyor.

Bebeğin artık beyaz, yağlı bir vernix tabakasıyla kaplıdır. Bu tabaka cildi amniyon sıvısına karşı korumaya yardımcı olur ve doğum kanalından geçişte de fayda sağlayabilir.

Bebeğin her gün daha aktif hâle gelir. Tekme atabilir, dönebilir, yumruk atabilir ve başparmağını emiyor olabilir. Bu da doğumdan sonra gerekecek emme refleksinin gelişimine katkı sağlar.

Bu hafta bebekte neler oluyor?

Bu hafta bebeğin hızlı büyümeye devam eder. Özellikle beyin gelişimi önemlidir ve vücut oranları giderek daha dengeli hâle gelir.

Pankreas da çalışmaya başlar ve kan şekeri düzeninde rol oynayan insülin üretimine katkı sağlar. Bu hormon, büyüme için gerekli enerjinin kullanılmasına ve yağın depolanmasına yardımcı olur.

Kız bebekte yumurtalıklar çok sayıda ilkel yumurta hücresi içerir. Erkek bebekte ise testislerin iniş süreci ilerleyen haftalarda devam eder.

Vücudumda neler oluyor?

Bu hafta anomali taraman yapılabilir. Bu taramada bebeğinin gelişimi ayrıntılı olarak değerlendirilir ve plasenta da incelenir.

Bebeğinin hareketlerini ilk kez hissetmek çok etkileyici olabilir. Henüz çok net hissetmiyorsan bu da normaldir; hareketlerin hissedilişi kişiden kişiye değişir ve başlarda hafif seğirme ya da kıpırtı gibi gelebilir. Karnında kabarcıklanma ya da kıpırtı gibi hisler bebeğinin hareketleri olabilir.

Bebekler çoğu zaman akşam saatlerinde daha aktif olabilir; sen hareket ederken sallanma etkisiyle daha sakin olabilirler. Hareketler genellikle ilerleyen haftalarda daha belirgin hâle gelir. Ancak bebeğinin hareketleriyle ilgili herhangi bir endişen varsa doktorunla görüş.

Geceleri baldırlarında ani ve keskin ağrılar hissedebilirsin. Bu çoğu zaman kramptır ve gebelikte yaygındır. Kası nazikçe esnetmek ya da ayak parmaklarını ayak bileğine doğru çekmek rahatlatabilir. Daha fazla hareket etmek ve uygun egzersizler yapmak bazı kişilerde krampları azaltabilir.

Büyüyen rahmin sırtını zorluyor olabilir

Alt sırt ağrısı sık görülür. Rahim büyüdükçe sırt daha fazla yük taşır ve eklemlerle bağlar daha gevşek hâle gelir. Yüzme, nazik germe, uygun egzersizler, gevşeme teknikleri ve gerektiğinde sıcak ya da soğuk uygulama yardımcı olabilir.

Cildin gerildikçe özellikle karın ve göğüs çevresinde kaşıntı hissedebilirsin. Soğuk kompres ve nemlendirici yardımcı olabilir. Ancak yoğun kaşıntı varsa bunun daha ciddi bir soruna işaret edip etmediği değerlendirilmelidir.

Rahat bir uyku pozisyonu bulmak zorlaşabilir. Dizler bükülü şekilde yan yatmak; bacakların arasına, karnın altına ve sırtın arkasına yastık koymak yardımcı olabilir. Gebelik yastığı da rahatlatabilir.

Bu dönemde saçların daha gür, tırnakların daha hızlı uzuyor gibi görünebilir. Bunun nedeni çoğu zaman hormonlar ve dolaşımdaki artıştır. Doğumdan sonraki aylarda saç dökülmesinin artması ise sık görülen ve genellikle geçici bir durumdur.

Kabızlık gebelikte yaygındır. Hormonlar, hareket azalması ve büyüyen rahim buna katkıda bulunabilir. Kabızlık hemoroide de zemin hazırlayabilir. Bol su içmek, lifli beslenmek, hareket etmek ve gerekirse doktoruna danışmak yararlı olur.

Rahminin üst kısmı artık göbek deliğine yaklaşır. Bu nedenle göbek deliğin düzleşebilir ya da dışarı çıkabilir. Hassasiyet olabilir; ancak şiddetli ağrı olağan değildir ve değerlendirme gerektirebilir.

Boğmaca aşısı

Bu haftalarda boğmaca aşısı gündeme gelebilir. Aşıyla gelişen bağışıklık plasenta aracılığıyla bebeğe geçer ve bebeğin ilk rutin aşılarına kadar koruma sağlamaya yardımcı olabilir.

Bu hafta görülebilecek belirtiler şunlardır:

• yorgunluk ve uyku sorunları
• çatlaklar
• şiş ve kanayan diş etleri
• yuvarlak bağ ağrıları
• burun kanamaları
• şişkinlik ve kabızlık
• hazımsızlık ve mide ekşimesi
• hassas göğüsler
• bacak krampları
• baş dönmesi
• şiş eller ve ayaklar
• idrar yolu enfeksiyonları
• vajinal enfeksiyonlar
• yüzde koyulaşan cilt ya da kahverengi lekeler
• daha yağlı, sivilceli cilt
• daha gür ve parlak saçlar

Önceki haftalardan devam eden sabah bulantısı, aşermeler, koku hassasiyeti, ruh hâli değişimleri, vajinal akıntı ve hafif lekelenme gibi belirtiler de sürebilir. Herhangi bir kanama için tıbbi değerlendirme gerekir.

Çatlaklar bebek büyüdükçe cilt gerilirken oluşan ince çizgilerdir. Nemlendirici kullanmak cildi rahatlatabilir. Gebelikte kullanılacak yağ ya da ürünler konusunda sorun varsa doktoruna danış.

Sağlıklı beslenme alışkanlıklarını sürdür

İlk haftalardaki bulantı ve yiyecek tiksintileri azaldıysa iştahın belirgin şekilde açılmış olabilir. Ancak çok büyük öğünler yerine küçük ve sık öğünler yemek genellikle daha iyi tolere edilir. Bu yaklaşım yalnızca mide ekşimesi ve hazımsızlık gibi yakınmaları azaltmaya yardımcı olmaz; aynı zamanda gün içine daha dengeli enerji yayılmasını da sağlar.

Bazı yiyecek ve içecekleri çok istemen normal olabilir. Ancak alkolü bırakmak, kafeini sınırlamak ve gebelikte kaçınılması gereken yiyeceklere dikkat etmek önemlidir.

Bütçeniz sınırlıysa ya da yemek hazırlama imkânların kısıtlıysa iyi beslenmek daha zor olabilir. Yine de basit ve dengeli seçimler yapmaya çalış.

Kuruyemiş tüketmek, doğmamış bebeğinin kuruyemiş alerjisi riskini artırmaz; bazı veriler riskin azalabileceğini düşündürür. Kuruyemişler E vitamini, protein ve çeşitli mineraller içerir. Yağ oranları yüksek olsa da bunların önemli bir kısmı sağlıklı yağlardır. Yine de ölçülü tüketmek en doğru yaklaşımdır.

Ağız ve diş sağlığı

Artan hormon düzeyleri nedeniyle diş eti hastalığına yatkınlık artabilir. Bu nedenle şekerli yiyecekleri sınırlamak, ağız ve diş bakımına dikkat etmek önemlidir. Diş etleri şişebilir ve kanayabilir; dişlerde plak birikimi de kolaylaşabilir.

Alkolsüz bir gargara bazı kişilerde yardımcı olabilir. Düzenli diş hekimi kontrolleri de önemlidir.

Diş hekimine kullandığın ilaçları ve takviyeleri, örneğin folik asidi, söylemeyi unutma. Bunlar tedavi planını etkileyebilir.

20. hafta ultrasonu ve anomali taraması

Fetüs anomali taraması genellikle 18 ile 21. haftalar arasında yapılır. Amaç, bebeğin yapısal gelişimini değerlendirmektir. Bu değerlendirmede bebeğin organları, ölçümleri ve genel gelişimi incelenir. Sonografi uzmanı genellikle 20 ila 45 dakika boyunca görüntü alır.

İkinci trimester ultrasonunda dış genital organlar da görülebilir; bu nedenle bazı aileler bu taramada bebeğin cinsiyetini öğrenir.

Çoğu durumda tarama bebeğin beklendiği gibi geliştiğini gösterir. Ancak bazen daha ayrıntılı bir değerlendirme gerekebilir ve bunun için uzman incelemesi istenebilir.

Yardımcı olmayan yorumlarla baş etmek

Gebelik sırasında çevreden çok fazla yorum, tavsiye ve soru gelebilir. Bunların bir kısmı iyi niyetli olabilir; ancak bazıları rahatsız edici ya da kaygı verici olabilir.

Rahatsız olduğun konular hakkında konuşmak istemediğini söylemekten çekinme. Şu dönemde öncelik senin iyiliğindir.

Yarısına geldin!

Gebeliğinin orta noktasında, yani 5. aydasın. Ancak her kadın tam tahmini doğum tarihinde doğum yapmaz; doğum ondan önceki ya da sonraki günlerde başlayabilir.

Üşüme

Gebelikte çoğu kişi daha sıcak hisseder. Ancak bazı anne adayları daha çok üşüyebilir. Bu her zaman bir sorun olduğu anlamına gelmez; yine de belirgin ve devam eden bir üşüme hissi varsa doktorunla konuş.

Zihinsel esenlik

Gebelik sırasında depresyon ve kaygı gibi ruh sağlığı sorunları gelişebilir. Kendini iyi hissetmiyorsan bununla tek başına baş etmeye çalışma; doktorundan ve güvendiğin yakınlarından destek alın.

Gebelik uygulamalarına güvenebilir miyim?

Gebelik uygulamalarını kullanmak keyifli olabilir. Ancak bunları doktorunun verdiği tıbbi bilginin yerine koymamak gerekir.

Derin bir nefes alın

Gebelikte burun tıkanıklığı yaygındır. Bu arada bebeğinin akciğerleri de gelişmeye devam eder.

Ödem

Ayak bilekleri ve ayaklarda su tutulumu rahatsızlık verebilir. Rahat ayakkabılar giymek, sıkı çoraplardan kaçınmak ve bacakları dinlendirmek yardımcı olabilir.

Gebelikte toksoplazmoz nasıl önlenir?

Toksoplazmoz çiğ ya da az pişmiş etten ve enfekte kedi dışkısından bulaşabilir. Gebelikte bu enfeksiyon bebek açısından önemli olabilir.

Toksoplazmozdan korunmak için:

• kedi kumu kabını mümkünse sen temizleme
• temizlemen gerekiyorsa tek kullanımlık eldiven kullan ve sonrasında ellerini iyice yıka
• kum kabını düzenli olarak temizle
• bahçe işi yaparken eldiven kullan
• toprakla temas sonrası ellerini iyice yıka