15. Hafta

Bebeğim nasıl görünüyor ve ne kadar büyük?

Artık gebeliğinin 4. ayındasın ve bebeğin aşağı yukarı bir elma büyüklüğünde.

Bu dönemde bebeğinin kaşları ve kirpikleri gelişir. Bacakları artık kollarından daha uzundur; bu nedenle vücut oranları daha dengeli görünür.

Gözleri ışığa duyarlı hâle gelmeye başlar. Göz kapakları hâlâ kapalıdır, ancak göz yapıları gelişmeye devam eder. Bu dönemde bebeğin duymaya da başlayabilir; sesini, kalp atışını ve sindirim sisteminin çıkardığı sesleri algılayabilir.

Bebek daha çok bir bebeğe benziyor

Her geçen haftayla birlikte fetüsün, doğduğunda göreceğin bebeğe daha çok benzemeye başlar. Kulaklar başın yanlarında daha belirgin yerleşir. Gözler de yüzün ön tarafındaki konumlarına doğru ilerler.

Bebek dış dünya için prova yapıyor

Bu dönemde bebeğin doğumdan sonra gerekli olacak bazı temel hareketlerin provasını yapar. Nefes alma hareketleri, emme ve yutma bunlar arasındadır. Göğüs kafesi inip kalktıkça solunum hareketleri üzerinde çalışır.

Ayrıca tekme atma, ayak parmaklarını kıvırma, kolları ve bacakları hareket ettirme gibi küçük hareketler de yapar. Ancak hâlâ çok küçük olduğu için bu hareketleri her zaman hissetmeyebilirsin.

Vücudumda neler oluyor?

Bebeğin hızla büyürken, onu çevreleyen amniyon kesesi, amniyon sıvısı ve plasenta da gelişmeye devam eder. Karnın bu haftalarda belirginleşmeye başlayabilir. İlk gebelikte karın genellikle daha geç fark edilir; daha önce doğum yapmış kişilerde ise daha erken belirginleşebilir.

Karnının yanlarında saplanır gibi ağrılar hissedebilirsin. Buna “yuvarlak bağ ağrısı” denir. Dinlenmek ve ayakları uzatmak rahatlatıcı olabilir.

İç çamaşırındaki değişiklikler

Birçok kadın bu dönemde vajinal akıntının arttığını fark eder. Pelvik bölgeye giden kan akımının artması, lökore denilen süt renginde bir akıntının çoğalmasına yol açabilir. Bu akıntı vajinanın temiz kalmasına ve enfeksiyonlardan korunmasına yardımcı olur.

Şu durumlarda doktoruna başvur:

• akıntının rengi değişirse; normalde berrak, beyaz ya da krem rengi olmalıdır
• kötü kokarsa
• dokusu belirgin biçimde değişirse; örneğin köpüklü ya da lor peyniri gibi olursa
• idrar yaparken ağrı olursa
• kaşıntı ya da yanma hissedersen

Pamukçuk (mantar enfeksiyonu)

Gebelikte vajinal mantar enfeksiyonu daha sık görülebilir. Hormon düzeylerinin değişmesi vajinadaki dengeyi etkileyebilir ve mantar enfeksiyonuna yatkınlığı artırabilir. Belirtiler arasında topaklı beyaz akıntı, vajina çevresinde kaşıntı, işerken ya da cinsel ilişkide yanma bulunur. Uygun tedavi için doktoruna danış.

Pamukçuk riskini azaltmaya yardımcı olabilecek önlemler:

• pamuklu iç çamaşırı giymek
• parfümsüz sabun ya da duş jeli kullanmak
• rahatsızlık belirginken cinsel ilişkiden kaçınmak

Gebelikte unutkanlık ve odaklanma güçlüğü

Bazı kişiler gebelikte daha unutkan ya da daha dağınık hissettiklerini söyler. Bunun gerçekten gebeliğe özgü bir durum olup olmadığı net değildir; ancak yorgunluk, uyku düzensizliği, stres ve akılda çok fazla şey olması buna katkı sağlayabilir. Hatırlaman gereken şeyleri not etmek, günlük düzen kurmak ve iyi uyumaya çalışmak yardımcı olabilir.

Diğer bedensel değişiklikler

Burun tıkanıklığı yaşıyorsan, bunun nedeni hormonal değişiklikler ve burun mukozasına giden kan akımındaki artış olabilir. Bu durum gebelik riniti olarak da anılır. Odayı nemlendirmek, başını biraz yüksekte tutmak ve bol sıvı almak rahatlatabilir. Herhangi bir ilaç kullanmadan önce doktoruna danış.

Gebelikte burun kanamaları da görülebilir. Genellikle zararsızdır; ancak kanama sık oluyorsa ya da 30 dakika basınca rağmen durmuyorsa tıbbi değerlendirme gerekir.

Mide ekşimesi göğüste yanma hissi olarak ortaya çıkabilir. Hormonal ve fiziksel değişiklikler buna yol açabilir. Rahatsız edici olabilir, ancak gebelikte sık görülen bir durumdur.

Diş etlerinde şişme, kızarıklık ve kanama da görülebilir. Gebelik hormonları diş etlerini daha hassas hâle getirebilir. Bu nedenle düzenli diş fırçalama, diş ipi kullanımı ve diş hekimi kontrolü önemlidir.

Bu dönemde erken gebelik belirtileri hafiflemiş olabilir; ancak yeni belirtiler ortaya çıkabilir. Şu belirtileri yaşayabilirsin:

• şiş ve kanayan diş etleri
• karnın yan tarafında yuvarlak bağ ağrısı
• burun kanaması
• şişkinlik
• kabızlık
• hazımsızlık ve mide ekşimesi
• hassas göğüsler
• bacak krampları
• baş dönmesi
• şiş eller ve ayaklar
• idrar yolu enfeksiyonları
• vajinal enfeksiyonlar
• yüzde koyulaşan cilt ya da kahverengi lekeler
• daha yağlı ve sivilceli cilt
• daha gür ve parlak saçlar
• kaşıntılı cilt

Önceki haftalardan kalan bazı belirtiler de sürebilir:

• sabah bulantısı
• aşermeler
• kokulara karşı artmış hassasiyet
• ruh hâli değişimleri
• süt beyazı vajinal akıntı
• hafif lekelenme

Kaşıntılı cilt bu haftada belirginleşebilir. Gebelik hormonları cilt yapısını etkileyebilir ve cildin gerilmesi kaşıntıya yol açabilir. Kokusuz bir nemlendirici kullanmak rahatlatabilir.

Bu hafta beslenme

Sabah bulantısı hafiflediyse daha iştahlı hissedebilirsin. Bu dönemde dengeli ve liften zengin beslenmek, hem kabızlık riskini azaltmaya hem de kilo alımını daha dengeli sürdürmeye yardımcı olur. İkinci üç ayda enerji ihtiyacın da artabilir; bu nedenle besin değeri yüksek gıdalar tercih etmek önemlidir.

Bol su içmek önemlidir. Gebelikte toplam kilo alımı kişiden kişiye değişir; gebelik öncesinde kilon sağlıklı aralıktaysa, kilo alımı gebelik boyunca düzenli şekilde devam edebilir. Ani ya da belirgin kilo değişiklikleri fark edersen doktoruna danış. Nadir de olsa bu durum ciddi gebelik sorunlarının belirtisi olabilir.

Bebeğin kalp atışı duyulabiliyor

Bu haftalarda bazı kontrollerde bebeğinin kalp atışı duyulabilir. Bu genellikle sağlık profesyonelinin kullandığı cihazla değerlendirilir.

Ev tipi Doppler cihazları güvenilir değildir ve gereksiz kaygıya yol açabilir. Bu nedenle değerlendirme için sağlık profesyonelinin kullandığı cihazlara güvenmek gerekir.

Hıçkırık ve ilk hareketler

Bebeğin bu haftalarda hıçkırmaya da başlayabilir. İlerleyen haftalarda bunu ritmik küçük hareketler olarak hissedebilirsin. Bebek hıçkırıkları, bebek hareketiyle aynı şey değildir.

İlk gebeliğin değilse bebeğinin hareketlerini 16 ila 18. haftalarda daha erken hissedebilirsin. İlk gebelikte bunu fark etmek daha geç olabilir. Hareketler konusunda kaygın olursa doktoruna başvur.

Gebelikte egzersiz yapmak güvenli mi?

Gebeliğin komplikasyonsuzsa egzersiz genellikle doğuma kadar güvenlidir. Hareket etmek çoğu zaman hiç egzersiz yapmamaktan daha iyidir ve genel sağlığını destekler. Yürüyüş gibi hafif aktiviteler de faydalı olabilir. Herhangi bir riskli durumun varsa önce doktoruna danış.

Gebelikte tarama testleri nelerdir?

Bazı gebeliklerde ek tarama testleri önerilebilir. Hangi testlerin gerekli olduğu ve senin için uygun olup olmadığı, doktorun tarafından açıklanmalıdır.

Denge değişiklikleri

Bu haftalarda kendini daha iyi hissedebilirsin; ancak karnın büyüdükçe dengen değişebilir. Özellikle dışarıda ya da toplu taşımada bu durum daha belirgin olabilir.

Amniyosentez

Amniyosentez, bebeğinde genetik ya da kromozomal bir durum olup olmadığını değerlendirmek için yapılabilen bir testtir. Genellikle gebeliğin 15 ile 20. haftaları arasında uygulanır. Bu testin gerekip gerekmediği ve senin için uygun olup olmadığı sağlık profesyonelinle birlikte değerlendirilmelidir.

Kaşıntılı cilt

Büyüyen karnında kaşıntı hissi, çoğu zaman cildin gerilmesine bağlıdır. Kokusuz bir nemlendirici yardımcı olabilir. Çatlaklar da görülebilir; bunlar genellikle zararsızdır.

Ancak özellikle ellerde ya da ayaklarda şiddetli kaşıntı varsa, bu daha ciddi bir durumun belirtisi olabilir ve doktor değerlendirmesi gerektirir.

Kanama

Gebelik sırasında ağrılı ya da ağrısız herhangi bir vajinal kanama olursa hızlı tıbbi değerlendirme gerekir. Bu durumda doktorunla ya da başvurman gereken sağlık birimiyle hemen iletişim kurulmalıdır.

Pamukçuk ve bebeğe etkisi

Gebelikte pamukçuk sık görülebilir. Bu durum rahatsız edici olabilir; ancak bebeğe zarar verdiğine dair kanıt yoktur. Tedavi seçenekleri için doktorunla konuş.

Gebelikte çalışma ve izin

Gebelikle ilişkili bir sağlık sorunu nedeniyle işten izin alman gerekirse, bunun nasıl değerlendirileceği bulunduğun ülkenin iş ve sağlık sistemi kurallarına göre değişir. Bu konuda işvereninle ve sağlık profesyonelinle görüşmen yararlı olabilir.